Linux kullanmakla ilgili akl─▒mdaki sorular

Arkada┼člar biraz aceleyle konuyu a├žt─▒─č─▒m i├žin ba┼čl─▒k gereksiz uzun ise ├Âz├╝r dileyerek moderat├Ârler de─či┼čtirir diye d├╝┼č├╝n├╝yorum. Sistemimden bahsetmeden ├Ânce ben bir bilgisayar m├╝hendisli─či ├Â─črencisiyim ve linux d├╝nyas─▒na giri┼č yapmak istiyorum.

Sistemim

  • MONSTER T7 v25.1
  • i7 11800H
  • RTX 3060
  • 2 TB Samsung Evo nvme ssd
  • 16 GB Ram
  • Default olarak SteelSeries Klavye (neden ├Âzellikle belirtti─čimi anlataca─č─▒m.)

Sistemin gerekli olan bile┼čenlerini s├Âyledi─čime g├Âre ┼čimdi akl─▒mdaki sorulara ge├žebiliriz:

  1. M├╝hendislikte kullan─▒d─č─▒m─▒z MS SQL gibi veritaban─▒ kapal─▒ m├╝lkiyet programlar─▒ Linuxte ├žal─▒┼čt─▒rabilir miyiz?

  2. ExcelÔÇÖde ├žok fazla rapor haz─▒rl─▒yorum, form├╝llerle birlikte vs. libreofficeÔÇÖte zorlan─▒r m─▒y─▒m?

  3. Laptop bir ka├ž program a├žarken fan ├žal─▒┼čt─▒rmaya ba┼čl─▒yor ve oyunlarda ─▒s─▒n─▒yordu, Bunun ├Ân├╝ne ThrottleStop program─▒ ile Undervolt ve i┼člemci ghz sabitleyerek oyunlarda min s─▒cakl─▒kla FPS kayb─▒ olmadan oynuyorum ve G├╝ndelik kullan─▒mlarda fan hi├ž ├žal─▒┼čm─▒yor. Linuxte ThrottleStop program─▒n─▒n alternatifi veya bu i┼člemleri yapabilen ba┼čka bir program var m─▒?

  4. Ekran kart─▒m Mux switch destekliyor. windows bu i┼či iyi yap─▒yor mesela, basit i┼člemlerde hi├žbir ┼čekilde nvidiay─▒ yormadan onboard ekran kart─▒n─▒, oyunlar veya grafik i┼člemlerimde nvidiay─▒ devreye sokuyor. Bunu kontrol edebilmesi i├žin bir program mevcut mu? Linuxta nvidia driverini kurdu─čumda(kapal─▒ kaynak olan)

  5. Gelelim ba┼čbelas─▒ oyunlara, Sorun ya┼čar m─▒y─▒m? son nesil oyunlarda i┼čim yok, HL, Black Mesa, GTA 5, RDR2

  6. Ba─č─▒ml─▒l─▒k sorunlar─▒ ya┼čamamak i├žin neler yapmam gerekiyor? bunun i├žin hangi depoyu veya da─č─▒t─▒m─▒ kullanmal─▒y─▒m? Mint kurmak istiyorum.

1 Like
  1. Uygulamaya ba─čl─▒, ÔÇťm├╝hendislikÔÇŁ alanlar─▒nda kullan─▒lan sim├╝lasyon ve tasar─▒m programlar─▒n─▒n ├žo─ču yok LinuxÔÇÖda. Veritaban─▒ okumak veya yazmak i├žin yaz─▒l─▒mlar var fakat WindowsÔÇÖdaki kadar kolay kullan─▒ml─▒ de─čiller, ├Â─črenmeniz gerekir.

  2. LibreOffice g├╝nl├╝k i┼člerde ├žok yeterli fakat ├žok fazla kullan─▒yorsan─▒z ExcelÔÇÖi al─▒┼čman─▒z uzun s├╝recektir, bununla beraber ExcelÔÇÖin sundu─ču t├╝m form├╝lleri destekleyip desteklemedi─či konusunda ├žok fikrim yok. LibreOffice son s├╝r├╝m .xlsx gibi dosyalar─▒ ├ž─▒karamayabilir, bu da tablolar─▒ WindowsÔÇÖdaki ba┼čka bilgisayarlara aktar─▒rken sorun ya┼čatabilir.

  3. Intel i├žin intel-undervolt yaz─▒l─▒m─▒ var fakat ThrottleStop kadar ince ayar sunmuyor. AMD i├žin baz─▒ programlar var ancak sadece masa├╝st├╝ i├žin san─▒rsam.

  4. system76ÔÇÖn─▒n laptoplar─▒ haricinde sistem i├žinden Linux i├žerisinden MUX kontrol├╝ sa─člayan bir mekanizma yok maalesef. Bumblebee gibi ├ž├Âz├╝mler ├žok eski ve ├žok fazla performans kayb─▒na sebep oluyor. BIOSÔÇÖdan kontrol edebiliyorsan─▒z edersiniz, edemiyorsan─▒z MUX yokmu┼č gibi bilgisayar─▒n─▒z─▒ kullanman─▒z gerekir. MUX yokmu┼č performans─▒n─▒ al─▒rs─▒n─▒z. Intel iGPU ile Wayland dizgileyicileri kullanabilir fakat sadece XWayland ile X pencerelerini ├žal─▒┼čt─▒rabilirsiniz. HDMI portunuz NVIDIA GPUÔÇÖya ba─čl─▒ysa veya MUX BIOSÔÇÖdan kontrol edilebiliyorsa NVIDIAÔÇÖda Wayland dizgileyicilerini tam performans─▒nda kullanabilirsiniz.

  5. Sorun ya┼čamazs─▒n─▒z. Linux, oyun konusunda ├žok ilerledi. Performans konusunda Linux ├žok iyi. ├ço─ču oyunda en fazla 5%┬▒ oynar. CPU darbo─čazl─▒ oyunlarda LinuxÔÇÖun ├Âne ge├žme durumu bile olabiliyor. Ekran kart─▒n─▒z g├╝ncel oldu─čundan mis gibi oynars─▒n─▒z.

  6. Ba─č─▒ml─▒l─▒k sorunlar─▒ daha ├žok rolling release yani s├╝r├╝ms├╝z LinuxÔÇÖlarda ge├žerli. Paketler birbirinden ba─č─▒ms─▒z olarak ve kayna─ča geldi─či anda derlenip paketleniyor. Test s├╝re├žleri da─č─▒t─▒mdan da─č─▒t─▒ma de─či┼čiyor, Linux Mint, Ubuntu ve DebianÔÇÖ─▒n LTS s├╝r├╝mlerini kullan─▒yor. LTS, Long Term Support demek, DebianÔÇÖda sadece stable olarak ge├žer. LTS s├╝r├╝mlerinde paketler ve k├╝t├╝phaneler uzun s├╝re g├╝ncellenmedi─činden sorun ya┼čam─▒yorsunuz(d├╝zenli g├╝venlik g├╝ncellemesi ve hata d├╝zeltmeleri al─▒yorsunuz), test s├╝re├žleri de ├žok daha kat─▒. Linux Mint kulland─▒─č─▒n─▒zdan sorun ya┼čamayaca─č─▒n─▒z─▒ d├╝┼č├╝yorum. Python ile ilgili ┼čeylere ise dikkat etmenizi tavsiye ederim.

3 Likes
  1. Peki dual boot mu yapmal─▒y─▒m yoks VM ile windows ├žal─▒┼čt─▒rsam yeterli olur mu?

  2. Monster BiosÔÇÖundan Mux ayarlayabiliyorum. ama ┼ču mant─▒kta bir ┼čey istiyorum. Mesela, Taray─▒c─▒da gezerken veya basit ofis i┼člerimde intel ekran kart─▒ ├žal─▒┼č─▒rken oyuna girdi─čmde nvidia devreye girsin. Bunu kendisi ayarlamas─▒ windowstaki gibi benim kolay─▒ma olur. ├ç├╝nk├╝ ┼čuan mint kurulu ve hangisini se├žmem konusunda fikrim yok, bunlar ne i┼če yar─▒yor?

  3. Ekran kart─▒ driverini driver managerden mi takip ediyim yoksa kendi web sitesinden mi indiriyim?

Ayr─▒ca, MintÔÇÖin yaz─▒l─▒m y├Âneticisinde Ayn─▒ program─▒n bir sistem birde flatpak var. Hangisini tercih etmeliyim? Ve ┼čuan kontrol ettim, Brave i├žin sadece flathub var. Web sitesinden mi indirmeliyim yoksa flathubtan m─▒?

1 Like
  1. ─░┼činize bakacak olursak dual boot daha iyi bir ├ž├Âz├╝m gibi duruyor. Bu soruya en iyi cevab─▒ verecek sizsiniz. Bir s├╝re kendiniz kullanmal─▒s─▒n─▒z ki ihtiya├žlar─▒n─▒z─▒ ve kar┼č─▒lay─▒p kar┼č─▒lamad─▒─č─▒n─▒ anlayabilin.

  2. Bu applet(uygulamac─▒k) otomatik olarak X ayar─▒ yapar. G├╝├ž tasarruf moduna al─▒rsan─▒z g├Âr├╝nt├╝ IntelÔÇÖden gelir. Performans moduna al─▒rsan─▒z NVIDIA ekran kart─▒ndan IntelÔÇÖe oradan da ekrana aktar─▒l─▒r(MUX yok hesab─▒). MUXÔÇÖu BIOSÔÇÖdan a├žabiliyorsan─▒z oradan a├žman─▒z laz─▒m. Uygulamalara sa─č t─▒klarsan─▒z ÔÇťharici ekran kart─▒yla ├žal─▒┼čt─▒rÔÇŁ se├žene─či MUXÔÇÖsuz ├žal─▒┼čt─▒r─▒r uygulamay─▒ g├╝├ž tasarrufundayken.

MUXÔÇÖu a├žman─▒z s├╝rekli NVIDIA ├žal─▒┼čaca─č─▒ndan ├žok g├╝├ž yer, MUX kullanmadan performans modunda kullan─▒rsan─▒z Intel iGPU sistem belle─činizden ve ekran kart─▒n─▒n PCI-e bant geni┼čli─či hakk─▒ndan t├╝ketir, performans─▒n─▒z d├╝┼čer, ├Âzellikle rekabet├ži oyunlarda etkisini ├žok hissedersiniz, CPU darbo─čaz─▒na tak─▒lan bir FPS azaltmas─▒ ya┼čat─▒r, GPU darbo─čaz─▒ olan oyunlarda performans fark─▒ hissedilemeyecek kadar azd─▒r.

NVIDIA TuringÔÇÖden itibaren ÔÇťbo┼čtayken tam kapatmaÔÇŁ ├Âzelli─čini destekliyor fakat ek ayar yap─▒lmas─▒ gerekiyor: Chapter 22. PCI-Express Runtime D3 (RTD3) Power Management

  1. Linux Mint, UbuntuÔÇÖnun LTS s├╝r├╝mlerinden t├╝remi┼čtir ve Ubuntu LTS depolar─▒n─▒ kullan─▒r. Paketler ve s├╝r├╝c├╝ler daha eskidir. Kullan─▒m kolayl─▒─č─▒ a├ž─▒s─▒ndan depodaki s├╝r├╝c├╝ler daha iyidir, en son ├Âzelliklere eri┼čmek istiyorsan─▒z NVIDIAÔÇÖn─▒n sundu─ču kurulum sihirbaz─▒ da tercih edilebilir ancak LinuxÔÇÖa ÔÇťeliniz al─▒┼čmadanÔÇŁ bu kurulum y├Ântemini kullanman─▒z─▒ tavsiye etmiyorum.

  2. Linux Mint, Debian ve UbuntuÔÇÖnun da kulland─▒─č─▒ APT paket sistemini kullan─▒r. APT ile kurulan sistem paketleri daha sistemle uyumlu ├žal─▒┼č─▒r, paketlerin genel performans─▒ daha iyidir, ├Âzellikle donan─▒ma eri┼čim gerektiren programlar─▒ kullanmak daha kolayd─▒r, tema ve yaz─▒ fontu gibi ┼čeyleri ayarlamak daha kolayd─▒r. Uygulamalar ortak ba─č─▒ml─▒l─▒klar─▒ kulland─▒─č─▒ i├žin uygulamalar daha az yer kaplar. ÔÇťSisteminizeÔÇŁ kurdu─čunuz i├žin yanl─▒┼č bir harekette sisteminizi bozabilirsiniz.

Flatpak ise distro-ba─č─▒ms─▒z sandboxed bir paket y├Ânetim sistemidir. Flatpak ile kurulan programlar sanal makinedeymi┼č gibi ├žal─▒┼č─▒rlar, siz izin vermezseniz programlar kendilerine ayr─▒lm─▒┼č dizinler haricinde hi├žbir dizine dokunamaz. Paketler s├╝rekli g├╝nceldir ve sisteminizle temas etmedikleri(izin vermedi─činiz s├╝rece) i├žin ek g├╝venlik sa─člar.

Her zaman sistemin paket y├Âneticisini kullan─▒n, e─čer arad─▒─č─▒n─▒z uygulama ├žok eskiyse ve yeni s├╝r├╝mdeki ├Âzelliklere ihtiyac─▒n─▒z varsa Flatpak kullan─▒n.

1 Like

Bence dual boot en g├╝zel y├Ântem ben o ┼čekilde kullan─▒yorum. Ne yardan ne serden vazge├žilmez demenin en g├╝zel ┼čekli. Ssd h─▒zlar─▒ sayesinde oyunla veya windowsa ├Âzel bir programla i┼čim olursa yeniden ba┼člat─▒p 10 saniye i├žinde windowsa ge├ži┼č yapabiliyorum.

Bu arada Mint iyi bir tercih olmu┼č. Normalde bildi─čim kadar─▒yla mint ubuntunun ├╝zerine kurulu bir distro. Ubuntudan ayr─▒┼čt─▒r─▒lm─▒┼č ve bence daha oturakl─▒ daha stabil olan LMDE 6 Faye versiyonu tavsiye ederim sitesinde var zaten.

Di─čer sorular teknik bilgi i├žerdi─činden cevaplayam─▒yorum fakat sql i├žin sqlite kullanm─▒┼čt─▒m i┼čimi g├Ârm├╝┼čt├╝ zaman─▒nda. Bu arada paket y├Âneticisinde ayn─▒ paketin apt olan─▒ varsa yani system package onu tercih ediyordum yoksa flatpak kullan─▒yordum flatpak fena de─čildir ya.

Rdr2 steamde linux i├žin do─črudan destekliyor. Gta V ve Gta IV proton ile ├žal─▒┼čt─▒ramad─▒m fakat gta 3, vice city ve san andreas sorunsuz ├žal─▒┼čt─▒. O biraz da sistemine falan ba─čl─▒ oluyor proton ile ├žal─▒┼čacaksa.

1 Like

├ľzel m├╝lkiyet paketlerin flatpak versiyonu varsa direkt flatpak olarak kuruyorum. Eksta g├╝venlik katman─▒ g├Âz ├ž─▒kartmaz diyelim.

Bana g├Âre MS Excel - LibreOffice Calc uyumlulu─ču di─čer LibreOffice uygulamalar─▒na g├Âre daha iyi. Yani Word ve PowerpointÔÇÖte g├Ârece basit dosyalarda bile sa─čda solda uyumsuzluklar ├ž─▒kabiliyor. Excel i├žin bu daha az benim deneyimime g├Âre. Ama Excel ├╝zerinde VBA kodlar─▒ veya ileri d├╝zey form├╝ller kullan─▒yorsan─▒z bunlarda sorun ya┼čayabilirsiniz.

Bununla birlikte test etmesi en kolay madde de bu olmu┼č. LibreOfficeÔÇÖi hali haz─▒rda kulland─▒─č─▒n─▒z sisteme kurup kolayca test edebilirsiniz.

1 Like

1. MS SQLÔÇÖi bilmiyorum ancak pgSQL gibi a├ž─▒k kaynakl─▒ databaseler LinuxÔÇÖta windowsta oldu─čundan daha iyi ├žal─▒┼č─▒yor.

3. Bu konuda da konu┼čtu─čumuz gibi, Linux RAM ve CPU s─▒n─▒rland─▒rmas─▒nda hassas ayarlara izin veriyor. cset ya da systemd-run gibi programlarla CPUÔÇÖmu ├žok kez s─▒n─▒rland─▒rd─▒m.

5. GTA5ÔÇÖte de oldu─ču gibi oyunlar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču LinuxÔÇÖta oynanabilir. ProtonDB, hangi oyunlar─▒n ne derecede desteklendi─čini g├Âsteriyor.

6. MintÔÇÖte ya┼čayaca─č─▒n─▒ zannetmem. MintÔÇÖin de temel ald─▒─č─▒ UbuntuÔÇÖyu kulland─▒─č─▒mda ba─č─▒ml─▒l─▒k problemi ya┼čamad─▒m.

2 Likes